Paznokieć jest z pozoru mało istotnym, niewielkim wytworem naskórka, który w zależności od wielu czynników rośnie z przeciętną prędkością ok. 0,1mm dziennie i stale trzeba go przycinać, by za bardzo nie przeszkadzał. A jednak w życiu człowieka odgrywa on dość znaczącą rolę.

Nie tylko ze względów funkcjonalnych i estetycznych, ale też i diagnostycznych. Bowiem zwykły niepozorny paznokieć jest w stanie powiedzieć nam o jego właścicielu o wiele więcej, niż nam się wydaje.

Jak powszechnie wiadomo, zadbane dłonie i paznokcie są naszą wizytówką. Mogą być świadectwem naszej dbałości o wygląd lub jej braku. Czyste i wypielęgnowane przyciągają wzrok, dodają pewności siebie, a czasem nawet potrafią wzbudzić zachwyt. Błyszczące, gładkie i mocne paznokcie, to podstawa dla wszystkich dbających o swój wizerunek. Dlatego tyle osób poświęca tak wiele czasu i pieniędzy na ich pielęgnację.

Piękne paznokcie świadczą jednak nie tylko o zdrowiu samej ich płytki, ale także o dobrej kondycji całego naszego organizmu. Są one bowiem swoistym zwierciadłem, z którego możemy wyczytać to, co dzieje się wewnątrz naszego ciała, gdyż w przebiegu różnych chorób dochodzi do rozwoju zmian w obrębie paznokci. Tzw. onychodiagnostyka, czyli rozpoznawanie chorób na podstawie badania paznokci znana i stosowana była już w starożytności przez Hipokratesa i innych antycznych medyków. Istnieje wiele zaburzeń, które można zdiagnozować, oglądając same paznokcie. Ważna jest tu obserwacja zarówno wszelkich plamek, ale także koloru, kształtu, grubości i struktury paznokci. Dlatego czasem warto dokładniej przyjrzeć się swoim paznokciom.

Niestety zdarzają się także przeróżne wypadki podczas codziennych czynności, które w jednej chwili mogą oszpecić nawet najbardziej zadbane paznokcie. Na szczęście rozwój techniki i ciężka praca chemików zaowocowały szeregiem metod i preparatów pozwalających zrekonstruować nawet najbardziej zniszczoną płytkę paznokciową i nadać jej piękny wygląd.

Budowa paznokcia

Mówiąc o paznokciach, o ich pielęgnacji, przedłużaniu i stylizacji często nie zastanawiamy się nad ich budową. A przecież osoba profesjonalnie zajmująca się paznokciami powinna choć w podstawowym stopniu wiedzieć, w jaki sposób ów wytwór skóry powstaje i z jakich części się składa. Otóż z anatomicznego punktu widzenia paznokieć jest tzw. przydatkiem skóry powstającym dokładnie z nabłonka poprzez przekształcenie się żywych komórek skóry zwanych keratynocytami w martwe, zrogowaciałe komórki. Pod wpływem procesu pogrubienia, usztywnienia ścian komórek oraz ich łączenia tworzy się odporna warstwa rogowa – twarda keratyna paznokciowa.

Budowa paznokcia jest dość skomplikowana, gdyż składa się on z kilku istotnych części. Głównym elementem jest tu półprzezroczysta płytka paznokciowa składająca się z dwóch warstw mających odmienny układ komórek i rozrastających się z różną szybkością. Górna warstwa jest gładka, dolna ma równoległe listewki, które odpowiadają listewkom macierzy paznokcia. U każdego człowieka są one inne, toteż mogą służyć do ustalania tożsamości. Paznokieć ma różowe zabarwienie dzięki siateczce naczyń krwionośnych znajdujących się pod płytką.

Miejscem, w którym powstaje płytka paznokciowa jest macierz paznokcia, inaczej zwana korzeniem. Tam tworzą się zupełnie przezroczyste komórki, które budują sieć ścisłych połączeń. W miarę wzrostu płytka paznokciowa przesuwa się po łożu paznokcia. Gdy długość płytki przekroczy naskórek pokrywający opuszkę palca, traci on kontakt ze swoim podłożem, a jego zakończenie jest wówczas nazywane wolnym brzegiem paznokcia. Widoczną częścią macierzy jest biały półksiężycowaty obłączek u dołu płytki paznokciowej, widoczny nie na każdym palcu. Pozostała część macierzy ukryta jest pod tylnym wałem paznokciowym.

Fałdy skóry okalające płytkę noszą nazwę wałów paznokciowych – tylnego i bocznych. Skóra tworząca fałd nie kończy się przy płytce paznokciowej, lecz zachodzi pod spód i obejmuje wyrastający paznokieć. Wzmacnia to i zabezpiecza okolice paznokcia. Wycinana podczas zabiegu manicure skórka właściwie nazywa się oskórkiem i jest wąskim paskiem fałdu skórnego, który dodatkowo chroni macierz paznokcia przed infekcją. Pod oskórkiem znajduje się jeszcze jedna cieniutka warstewka bezbarwnej, złuszczającej się skóry, przylegającej  do grzbietu płytki paznokciowej, która nosi nazwę obrąbka naskórkowego paznokcia (Eponychium). Podobny obrąbek naskórkowy (Hyponychium) znajduje się też pod wolnym brzegiem paznokcia i tworzy wodoszczelne zabezpieczenie macierzy.

Funkcje paznokcia

Pod względem funkcjonalnym paznokcie są bardzo potrzebne w codziennym życiu. Pierwszą funkcją, jaka przychodzi nam zapewne na myśl jest drapanie, ale nie jest ono głównym zadaniem paznokci. Mają one przede wszystkim chronić delikatną skórę opuszków palców, dzięki czemu skórne zakończenia nerwowe pozostają niezwykle czułe, co umożliwia naszym dłoniom wykonywanie wielu bardzo precyzyjnych czynności, szczególnie w przypadku chwytania i manipulacji drobnymi przedmiotami. Jeśli palec z jakiegoś powodu zostanie pozbawiony paznokcia, to w krótkim czasie skóra na opuszce takiego palca ulega pogrubieniu, co wiąże się oczywiście z osłabieniem wrażliwości zakończeń nerwowych, przez co stanie się mniej wrażliwy na dotyk oraz zmniejszy się delikatność i precyzja ruchów palców. Oraz jedna z najbardziej wartościowych funkcji paznokcia – może on służyć jako element diagnostyczny chorób wewnętrznych i chorób skóry.

Pielęgnacja

Dbałość o piękne i zdrowe paznokcie nie ogranicza się jedynie do wykonania manicure, czy założenia tipsów. Bardzo ważnym elementem w ich pielęgnacji jest odpowiednia dieta, gdyż niedobór takich składników, jak białko, wapń, żelazo, krzem, magnez, cynk, potas, witamin H, F oraz witamin z grupy B może spowodować pewne zaburzenia w prawidłowej budowie oraz wzroście płytki paznokciowej. Dlatego tak ważne jest, aby wzbogacać naszą dietę w te składniki pokarmowe lub jeśli w niektórych stanach chorobowych ich spożywanie jest niewskazane, warto skorzystać z oferowanych bez recepty  w aptekach i drogeriach preparatów wzmacniających paznokcie.

Do pielęgnacji zalicza się także dbałość o odpowiednią ich ochronę, ponieważ chlorowana woda, detergenty, różnego rodzaju substancje chemiczne, wilgoć, słońce, wysoka bądź niska temperatura, a nawet wiatr powodują ich przesuszanie. Dlatego warto chronić dłonie i paznokcie przez używanie gumowych rękawiczek podczas pracy z detergentami oraz stosowanie odpowiednich kremów zimą i latem. Pomocne w pielęgnacji jest stosowanie odżywek i lakierów pozwalających utrzymać płytkę w dobrej kondycji. Ważne jest, by tak często, jak tylko zaistnieje taka potrzeba wcierać w skórę dłoni i paznokcie krem nawilżający. Właściwa pielęgnacja zapewni im zdrowy wygląd na długo.

Autor:

Inga Łaszkiewicz